Cây bạc hà: Hướng dẫn chi tiết cách chữa bệnh qua 8 bài thuốc

Cây bạc hà là vị thuốc quý được sử dụng trong cả đông y và tây y, có tác dụng chữa cảm sốt, cảm mạo, ngạt mũi, đầu nhức, giúp cho sự tiêu hóa, kém ăn, khó tiêu, đau bụng đi ngoài…

Tuy nhiên trong nhiều trường hợp sử dụng cây bạc hà không đúng cách có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Những nội dung dưới đây là toàn bộ thông tin về cây bạc hà và hướng dẫn chi tiết cách chữa bệnh từ cây thuốc này.

Cây bạc hà là cây gì?

Hình ảnh cây bạc hà
(Hình ảnh cây bạc hà)

Cây bạc hà là một loài thực vật thân thảo đồng thời là một vị thuốc rất phổ biến ở nước ta, tên khoa học là Mentha Arvensis L., thuộc họ Hoa môi Lamiaceace (Labiatae). Bạc hà tiếng anh là Mint, được con người biết đến và sử dụng từ khoảng 2000 năm trước. Ở nước ta thảo dược này còn được gọi là cây bạc hà nam.

Đặc điểm của cây bạc hà

Là loại thân cỏ sống lâu năm, cây trưởng thành có thể cao tới 60cm đến 1m, thân hình vuông mọc đứng hoặc là là ngang đất, có khi phân nhánh, thân có nhiều lông.

  • Lá mọc đối, cuống dài từ 2mm đến 10mm, phiến là có hình quả trứng hoặc thon dài, chiều rộng khoảng 2cm đến 3cm, chiều dài 3cm đến 7cm, bên mép hình răng cưa. Bề mặt lá có nhiều lông có thể bài tiết.
  • Hoa mọc ở kẻ lá hình môi, màu tím hoặc hồng nhạt (có khi thấy màu trắng), hiếm thấy quả và hạt.

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây bạc hà mọc hoang hoặc được trồng ở khắp các khu vực của nước ta, đa số ở vùng miền núi phía Bắc. Trên thế giới, loài bạc hà này được trồng và khai thác nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản và một số nước châu Âu, Mỹ.

Bạc hà được trồng chủ yếu vào mùa xuân từ tháng 2-3, hoặc mùa thu từ tháng 8-9. Cây được thu hoạch sau 3-4 tháng tính từ lúc bắt đầu trồng, mỗi năm có thể cắt cây 3-4 lần. Sử dụng toàn bộ cây trừ rễ để chế biến. Sau khi hái về có thể rửa sạch dùng tươi hoặc bó lại thành từng bó phơi chỗ thoáng mát đến lúc khô.

Cây bạc hà được chế biến thành những vị thuốc chủ yếu như sau:

  • Bạc hà (Herba Menthae): là toàn bộ phận trên mặt đất, dạng tươi hoặc khô
  • Bạc hà diệp (Folium Menthae) là lá tươi hoặc khô
  • Tinh dầu bạc hà (Oleum Menthae) là dầu cất từ cây
  • Bạc hà não (Mentol hay menthol) là chất đặc, trắng chiết từ tinh dầu của cây

Thành phần hóa học cây bạc hà

Bạc hà có các thành phần hóa học gồm:

  • Tinh dầu:

Là thành phần chủ yếu với tỷ lệ 0.5% – 1%, có khi lên đến 1.3% – 1.5%. Trong tinh dầu thường chứa 40-50% Mentola, với loài cây ở Trung Quốc, Nhật Bản có thể lên đến 90%. Mentola chủ yếu ở trạng thái tự do , một phần kết hợp với axit-axetic.

  • Hoạt chất Flavonozit

Tác dụng dược lý của cây bạc hà

Về mặt dược lý, cây thuốc này có những tác dụng chính như sau:

  • Tinh dầu bạc hà và mentola bốc hơi rất nhanh gây cảm giác mát và tê tại chỗ, một số trường hợp còn làm đau dây thần kinh
  • Tác dụng sát trùng mạnh được áp dụng với một số triệu chứng ngứa của bệnh ngoài da, tai mũi họng.
  • Bạc hà, tinh dầu hay mentola khi uống có thể gây cảm giác hưng phấn, tăng sự bài tiết của tuyến mồi hôi, làm cho nhiệt độ cơ thể có thể hạ thấp. Với liều lượng lớn có thể kích thích tủy sống, gây tê liệt phản xạ và ngăn cản sự lên men trong ruột.

Lưu ý: Tinh dầu bạc hà và mentola bôi mũi hoặc cổ họng có thể gây hiện tượng ức chế tới mức  ngừng thở và tim hừng đập. Hiện tượng này thường xẩy ra đối với trẻ em, do đó cần hết sức cẩn trọng khi dùng cho trẻ và đặc biệt là trẻ sơ sinh.

Cây bạc hà có tác dụng gì

Như đã đề cập ở trên, cây bạc hà có nhiều tác dụng trong việc chữa bệnh, cụ thể như sau:

  • Là một vị thuốc thơm dùng chữa cảm sốt, cảm mạo, mũi ngạt, đầu nhức, giúp cho sự tiêu hóa, chữa kém ăn, khó tiêu, đau bụng đi ngoài…
  • Cây bạc hà lấy tinh dầu và mentola dùng làm thuốc sát trùng, xoa bóp giảm sưng đau ở khớp xương, thái dương…
  • Vị thuốc chữa loét dạ dày, giảm sự bài tiết dịch vị và giảm đau.
  • Theo đông y, bạc hà có vị cay, mát không độc, đi vào 2 kinh phế và can, tác dụng phong nhiệt, ra mồ hôi, giảm uất, làm thuốc chữa cảm nắng, đau bụng, đầy bụng và khó tiêu.
  • Tinh dầu và menthol chế làm dầu cù là nước hoặc cao, kẹo ngậm ho bạc hà, rượu bạc hà, thuốc đánh răng bạc hà, dầu gọi bạc hà…

Liều dùng

Tuy bạc hà có nhiều tác dụng tốt đối với sức khỏe nhưng cần để ý đến liều lượng sử dụng để tránh những tác dụng phụ có thể xẩy đến.

  • Đối với lá và toàn bộ cây:

Mỗi ngày uống từ 4g đến 8g thuốc pha

  • Đối với tinh dầu và mentola:

Mỗi liều từ 0.02 ml đến 0.2 ml, mgooix ngày 0.06 ml đến 06 ml

  • Đỗi với cồn bạc hà (lá bạc hà 50g, tinh dầu 50g, cồn 1 lít)

Mỗi ngày dùng nhiều lần, mỗi lần từ 5 đến 15 giọt, uống nóng

Hướng dẫn chi tiết cách chữa bệnh từ cây bạc hà qua các bài thuốc

Lá bạc hà trị ho

Lá bạc hà trị ho
Lá bạc hà trị ho

Bài thuốc trị ho kết hợp lá cây bạc hà, đường phèn và gừng tươi đã được dân gian sử dụng hiệu quả từ lâu đời. Hoạt chất menthol có trong bạc hà sẽ làm dịu mát cổ họng, long đờm, đường phèn giúp làm thông cổ họng, gừng tươi làm ấm phổi, ức chế khả năng hoạt động của vi khuẩn, chống buồn nôn.

Chi tiết bài thuốc như sau:

  • Chuẩn bị lá bạc hà 8g, gừng tươi 6g, 1 muỗm cà phê đường phèn
  • Rửa sạch lá bạc hà, gừng tươi thái lát mỏng
  • Trộn đều các thứ trên rồi cho vào ấm cùng nước sôi để hãm khoảng 30 phút (như hãm chè xanh)
  • Đợi nước vừa ấm rồi uống liên tục trong khoảng 1 tuần đến 10 ngày đến khi khỏi hẳn.

Thuốc chống nôn thông mật bạc hà giúp sự tiêu hóa

  • Chuẩn bị lá bạc hà hoặc toàn bộ cây bỏ rễ 5g, 200ml nước
  • Đun nước đến sôi, cho lá hoặc toàn cây vào rồi chờ hẫm rồi uống
  • Cách 3 tiếng uống 1 lần, uống tối đa 3 lần mỗi ngày

Ngoài ra có thể dùng cồn bạc hà để uống thay, mỗi lần dùng khoảng 5 đến 10 giọt cũng có tác dụng khá hiệu quả.

Chè bạc hà chữa cảm mạo, nhức đầu

  • Chuẩn bị lá bạc hà 6g, lá kinh giới 6g, phòng phong 5g, bạch chỉ 4g, hành hoa 6g và 500ml nước
  • Trộn các thứ trên rồi đem đun với nước đến sôi
  • Uống lúc đang nóng sẽ rất hiệu quả

Chữa bệnh khó tiêu

Các thành phần có trong bạc hà có tác dụng kích thích

  • Chuẩn bị lá bạc hà 6g, lá kinh giới 6g, phòng phong 5g, bạch chỉ 4g, hành hoa 6g và 500ml nước
  • Trộn các thứ trên rồi đem đun với nước đến sôi
  • Uống lúc đang nóng sẽ rất hiệu quả

Bạc hà chữa cảm cúm, cảm lạnh

Tương tự như cây ngải cứu, dùng tinh dầu bạc hà hít trực tiếp có thể chữa được các chứng cảm do thay đổi thời tiết. Hoặc có thể sử dụng bài thuốc sau đây:

  • Chuẩn bị: toàn cây bạc hà 20g, các loại lá gồm: bưởi, sả, chanh, hương nhu, cúc tần mỗi loại 30g
  • Trộn đều các thứ rồi đun với nước đến sôi
  • Xông khoảng 15 phút sẽ có tác dụng rất hiệu quả

Bạc hà trị sốt cao

Giống với cam thảo, bạc hà cũng có tác dụng chữa sốt cực kỳ hiểu quả.

  • Chuẩn bị bột bạc hà 20g, thạch cao bột 40g
  • Pha mỗi lần 2-4g hỗn hợp bột trên uống mỗi ngày 3 lần
  • Áp dụng cho đến khi hết sốt thì dừng

Lá bạc hà chữa hôi miệng

Lá bạc hà chữa hôi miệng
Lá bạc hà chữa hôi miệng

Lá bạc hà có tác dụng diệt vi khuẩn, nấm và đặc biệt có mùi thơm dễ chịu. Vì vậy ngày nay người ta sản xuất kem đánh răng, kẹo cao su, dầu gọi tinh chất từ bạc hà.

Bài thuốc:

Các thành phần có trong bạc hà có tác dụng kích thích

  • Pha 2-3 giọt tinh dầu bạc hà vào khoảng 200ml nước ấm
  • Súc miệng mỗi ngày 2-3 lần để khử mùi hôi và diệt khuẩn.

Ngăn ngừa ung thư

Thành phần hóa học của bạc hà có vitamin C và các chất chống oxy hóa giúp ức chế sự phát triển của các tế bào gây ung thư. Uống trà bạc hà hoặc các thực phẩm từ bạc hà mỗi ngà có thể ngăn ngừa nguy cơ ung thư.

Lá bạc hà mua ở đâu? Giá bao nhiêu?

Ngày nay các chế phẩm từ cây bạc hà được bán rộng rãi trên toàn quốc, bạn có thể mua ở các nhà thuốc ,phòng khám đông y, cửa hàng dược liệu…Tuy nhiên cần chọn những địa chỉ uy tín, đảm bảo để mua được những sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Hiện tại giá bán của lá bạc hà dao động khoảng 40.000 vnđ/100g.

Trên đây là toàn bộ những thông tin chi tiết về cây bạc hà mà channguyen.vn cung cấp đến bạn đọc. Hy vọng những thông tin bài viết sẽ giúp bạn đọc có thêm nhiều kiến thức hữu ích để chăm sóc sức khỏe bản thân tốt hơn.

Chia Sẻ:

Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *